UITGESPIT
25 jaar provinciaal waterbeleid: van watersnood in 1998 naar droogte vandaag
Al meer dan 25 jaar lang zet de provincie zich in om onze waterlopen stromende te houden. Waar het vroeger vooral water afvoeren was, zoeken we nu naar een delicaat evenwicht tussen water wegvloeien en water behouden. We duiken in de materie met Didier Soens, directeur dienst Integraal Waterbeleid.
Tekst door Nikki Paelinckx, communicatiedienst
Wat doen jullie precies bij de dienst Integraal Waterbeleid?
Wij beheren de waterlopen en bijhorende infrastructuur in onze provincie, een wettelijke taak. Daarmee hebben we onze handen vol: met 2400 km aan waterlopen zijn we koploper in Vlaanderen.
Heel concreet betekent ‘beheren’ het onderhoud van de waterlopen door bijvoorbeeld het periodiek maaien, het slib op de bodem weghalen, de pompinstallaties onderhouden, afval verwijderen, ... Ook hermeanderen — de waterloop zijn natuurlijke vorm teruggeven — en overstromingsgebieden plannen en aanleggen horen erbij.
“We hebben 2400 km aan waterlopen, daarmee zijn we koploper in Vlaanderen.”
Didier Soens
Dienst Integraal Waterbeleid
Bogerse Plassen
De Vennen
Pompen Itterbeek
Aanleg vistrappen in de Wamp
Enkele kernmomenten in 25 jaar provinciaal waterbeleid
- In september 1998 waren er zware overstromingen in de provincie, dat hertekende het waterbeleid voorgoed.
- Jos Geuens, gedeputeerde bij de provincie, werd verantwoordelijk voor waterbeleid in 2001. Hij slaagde erin om budget en middelen vrij te maken om de zaken grondig aan te pakken. We plukken tot op de dag van vandaag nog steeds de vruchten van zijn inspanningen.
- Tot 2014 werden ook heel wat waterlopen door de gemeentes onderhouden. Dankzij een interne Vlaamse staatshervorming, konden gemeentes ervoor kiezen om kosteloos hun waterlopen over te dragen aan de provincie. Wat dan ook massaal gebeurde.
- In 2026 vieren we 25 jaar provinciaal integraal waterbeleid.
Werk genoeg buitenshuis, hoe zit dat op kantoor?
Naast het werk buiten, is er natuurlijk een administratieve kant. We verlenen bijvoorbeeld adviezen voor omgevingsvergunningen. Vorig jaar kregen we meer dan 4200 adviesvragen ingestuurd.
We werken ook nauw samen met een resem stakeholders: denk maar aan Natuurpunt, lokale besturen, het Agentschap Natuur & Bos, verschillende landbouwactoren, … We hebben elkaar nodig om te zorgen voor een goed waterbeleid.
De taken bij jullie dienst zijn de laatste jaren sterk geëvolueerd, hoe komt dat?
Enerzijds is het aantal waterlopen — en alles wat daarbij komt kijken — tien jaar geleden meer dan verdubbeld door de overname van heel wat gemeentelijke waterlopen. Anderzijds zijn zowel de regelgeving, als de omstandigheden waarin we werken behoorlijk geëvolueerd, mee door de klimaatverandering.
Vroeger lag de focus op zoveel mogelijk water afvoeren. Met alle gevolgen van dien. Denk maar aan de waterramp in 1998, waarbij grote delen van onze provincie onder water stonden. In de jaren daarop werden er 19 pompinstallaties geïnstalleerd, om waterlopen te ondersteunen als ze niet meer natuurlijk kunnen afvoeren. Daarnaast legden we ook 29 provinciale overstromingsgebieden aan. In de Jutse Plassen kan je bijvoorbeeld zo’n 100.000 m3 water opvangen. We vierden dit jaar trouwens het 20-jarig bestaan ervan.
Sinds 2017 ervaren we bijna elk jaar droogte, ook deze zomer is dat zo. Als er water teveel is, kan je nadenken over hoe je dat kan afvoeren. Maar wat er niet is, kan je niet zomaar tevoorschijn toveren. Het gebrek aan regen in de zomermaanden vormt echt een grote uitdaging. Wat we wél kunnen doen? Zorgen dat onze waterlopen het water zo lang mogelijk vasthouden. Dat doen we door in te zetten op het ecologisch herstel van valleigebieden en waterlopen.
Aftoppen van een beverdam
“Het is onze taak om beverdammen te monitoren en een evenwicht te vinden tussen wat goed is voor de natuur en wat goed is voor de mens.”
Didier Soens
Dienst Integraal Waterbeleid
Welke uitdagingen zien jullie vandaag nog?
Misschien verrassend, maar: de opkomst van de bever. Deze overijverige bouwer kan met een beverdam serieus wat hinder veroorzaken voor omwonenden en landbouwers.
Tot tien jaar geleden waren bevers een grote uitzondering in Vlaanderen. Nu hebben we zo’n 130 beverterritoria (een koppel bevers met of zonder nakomelingen) in onze provincie, daarmee hebben we ook meteen de grootste populatie in Vlaanderen. We registreerden al liefst 500 dammen in onze waterlopen.
Het is onze taak om die beverdammen te monitoren en een evenwicht te vinden tussen wat goed is voor de natuur en wat goed is voor de mens. Dat betekent concreet soms beverdammen aftoppen en af en toe ook afbreken. Maar vergis je niet: het zijn snelle bouwers; na 1 of 2 dagen kan zo’n beverdam opnieuw opduiken. Echt niet evident. Daarom brengen we zelfs een bevercoördinator aan boord, om deze problematiek nog grondiger vast te pakken.
Als laatste: op welke verwezenlijking van de afgelopen 25 jaar ben je het meest fier?
Heel simpel: onze dienst. We zijn met 45, stuk voor stuk ongelooflijk gemotiveerde medewerkers. De kennis die in ons team aanwezig is, is van onschatbare waarde. We maken echt een verschil in onze provincie. Op naar de volgende 25 jaar, zou ik zeggen!
Team Dienst Integraal Waterbeleid in 2025
“Ik ben het meest fier op onze dienst. We zijn met 45, stuk voor stuk ongelooflijk gemotiveerde medewerkers.”
Didier Soens
Directeur Integraal Waterbeleid