SAMEN STERKER
"Om samen doelen te realiseren, moet je over het muurtje durven kijken"
Samenwerken, daar worden we allemaal beter van. Hoe zorg je er bijvoorbeeld voor dat verschillende teams binnen één project in dezelfde richting kijken als het op duurzaamheid aankomt? En hoe pak je circulaire economie samen aan? Sofie van Leeuwen, strategisch coördinator duurzaamheid bij het departement Logistiek (DLOG), vertelt over haar aanpak.
Tekst door Ella Conard, DLOG
Sofie (3e van rechts) en collega's
“Samenwerking zit in mijn DNA”, zegt Sofie lachend. Als strategisch coördinator duurzaamheid is samenwerken dan ook een groot deel van haar job. Binnen DLOG werkt ze samen met de verschillende diensten, maar ook bij de andere departementen klopt Sofie regelmatig aan. Maar daar stopt het niet. “Als je echt iets wil veranderen, moet je ook over de grenzen van je eigen organisatie kijken. Naar lokale besturen, andere provincies én externe partners.”
"De meest duurzame aankoop?
Da’s geen aankoop."
Duurzaamheid is meer dan klimaat
Duurzaamheid is volgens Sofie een begrip dat vaak te eng wordt ingevuld. “Mensen denken al snel alleen aan klimaat en milieu. Natuurlijk zijn beide belangrijk, maar het gaat veel breder. Kijk maar naar de SDG’s of duurzame ontwikkelingsdoelen. Die 17 elementen tonen hoe verschillende thema’s met elkaar verbonden zijn: van economie en sociale aspecten tot partnerschappen en circulariteit.”
Als operationeel departement dat werkt aan een duurzaam en toekomstgericht patrimonium, is het beheer van materialen enorm belangrijk. Circulariteit groeide binnen het departement dan ook uit tot een belangrijk thema. Een concreet voorbeeld is het aanbod hergebruik. Materialen die vrijkomen bij bouw- en renovatieprojecten binnen het provinciale patrimonium proberen we een tweede leven te geven via onze webshop. Denk aan bouwmaterialen, meubels en andere inrichting. “Het zou zonde zijn als die materialen zomaar bij het afval belanden terwijl een andere site ze nog perfect kan gebruiken.”
Een eerste belangrijke stap is genomen, namelijk het organisatiebreed uitrollen van het systeem. De vraag werd ook steeds meer: hoe pakken we circulariteit samen aan? “We merkten dat er nood was aan opschaling. Je kan circulariteit niet succesvol aanpakken als iedereen binnen zijn eigen team blijft werken. Net daarom zijn samenwerking en verbinding zo belangrijk.”
Die circulaire reflex krijgt ook op andere manieren vorm. We stellen ons bij aankopen eerst de vraag: moeten we wel opnieuw aankopen? Hergebruik blijft de eerste keuze. Net zoals je bij een bouwproject zou doen: “We slopen niet, tenzij …”.
Diezelfde denkwijze vormt de basis voor de gidsen duurzame aankopen. Die bestaan al langer, maar worden vernieuwd en verder uitgebouwd samen met het ISO-team binnen DMN en verschillende experten. Zo kunnen zowel provinciale medewerkers als lokale besturen ermee aan de slag. Ze helpen om duurzaamheid al vroeg in aankoop- en aanbestedingstrajecten mee te nemen.
"Je kan circulariteit niet succesvol aanpakken als iedereen alleen binnen zijn eigen team blijft werken. Net daarom zijn samenwerking en verbinding zo belangrijk.”
Deze labotafels krijgen een nieuwe bestemming
Tafels gemaakt uit de oude vloer van een gymzaal
Samen gedeelde uitdagingen aangaan
We kijken verder dan het provinciehuis op het vlak van samenwerking. Samen met collega’s van het departement Innovatie, Economie en Europa, Landbouw en Wonen (DIEL) en Stad Mechelen zetten we een raamcontract voor expertise rond hergebruik in de markt.
De aanleiding? Verschillende steden en gemeenten hebben dezelfde vragen en struikelblokken. Die kunnen we bundelen. En daar kan onze rol een grote meerwaarde zijn: zorgen voor gedeeld eigenaarschap en een netwerk waarin iedereen van elkaar leert. Zo hoef je niet allemaal apart het warm water opnieuw uit te vinden.
Sofie ziet ook kansen om interprovinciaal te werken. Andere provincies tonen intussen interesse in onze aanpak. “Dat maakt mij blij. Hoe verder we kijken, hoe meer impact we kunnen maken. We kunnen alleen maar van elkaar leren.”
Hergebruik als tweede natuur
Haar droom? Dat hergebruik de normaalste zaak van de wereld wordt. “Grondstoffen worden steeds schaarser. We kunnen het ons niet veroorloven om waardevolle materialen zomaar af te danken. Wat vandaag op de ene plek overbodig lijkt, kan elders nog perfect bruikbaar zijn."
Die omslag ziet Sofie vandaag al vorm krijgen. Zo krijgen labotafels uit het PIH in de binnenkort een tweede leven binnen een leeromgeving rond biocirculair bouwen voor jongeren bij Kamp C. “Dat zijn de verhalen die mij energie geven. Dan zie je dat circulariteit niet alleen een ambitie op papier is, maar ook echt werkt.”
“Uiteindelijk gaat het niet alleen over materialen. Het gaat over samen evolueren naar een cultuur waarin hergebruik vanzelfsprekend wordt.”
Ook dichter bij huis zijn er voorbeelden die haar enthousiast maken. In het provinciehuis staan tafels die gemaakt zijn van vloeren uit oude gymzalen. “Gelukkig stinkt het hier niet naar gymschoentjes.”