UITGESPIT
Niet bouwen, maar verbinden: het echte werk van ruimtelijke planning.
Ruimtelijke planning, een werk van lange adem mét grote impact. Niet alleen op de omgeving maar ook op de buurtbewoners. We praten erover met met teamverantwoordelijke Kate Vanderstraeten en diensthoofd Sigrid Heirman.
Tekst door Nikki Paelinckx, communicatiedienst
Wat doen jullie net met de dienst Ruimtelijke Planning?
Kate: In een notendop? Wij onderzoeken waar in onze provincie de ideale plek is om bijvoorbeeld een ziekenhuis te bouwen, een verkeersveilige oplossing aan te leggen, een groenverbinding waar te maken, ruimte voor water te voorzien, enzovoort.
Sigrid: Dat doen we natuurlijk niet in het wilde weg. In 2023 legden we het Provinciaal Beleidsplan Ruimte Antwerpen vast, onze leidraad tot 2050. De drie focuspunten in dat plan? Verdichten en ontdichten van de ruimte, levendige kernen, en sterke netwerken voor ruimte en mobiliteit. Naast het uitbouwen van een goede ruimtelijke planning in onze provincie, geven we gemeentes ook advies.
Er komt wel wat kijken bij zo’n beleidsplan opstellen, nietwaar?
Kate: Dat gaat niet over één nacht ijs, integendeel. Het Beleidsplan Ruimte is één van de mooiste gemeenschappelijke projecten binnen onze provincie. Zowat alle departementen werkten hieraan mee: van klimaat tot landbouw, water tot mobiliteit en nog zoveel meer. Dat maakt dat dit écht een gedragen project is, door heel onze organisatie. We vertalen de doelstellingen van elk thema naar de werkelijkheid, mooi toch?
“Wij onderzoeken in onze provincie waar er nood aan is en waar bijvoorbeeld de ideale plek is voor een ziekenhuis of groene zone.”
Kate Vanderstraeten
Daries-wijk Arendonk - nu
Daries-wijk Arendonk - toekomst
Leuk om te lezen
Wat vind je zo tof aan je job?
Kate: "Mijn job is zeer divers en elk project is uniek. Mijn leerhonger wordt gestild door wat ik mag bijleren in elk project."
Sigrid: Ik mag met een hele fijne en competente ploeg samenwerken aan een grote diversiteit aan projecten, waardoor de effectieve impact op het beleid en de ruimte wel groot is.
Op welk dossier ben je het meest trots en waarom?
Sigrid: "Ik ben nu bijna vier jaar diensthoofd, vele dossiers liepen al toen ik startte. Het Daries-dossier maakte ik vanop de eerste rij mee. Zowel de aanpak als het opstarten van de bemiddeling, die via praatplannen leidde tot een gedragen inrichtingsschets. Prachtig om te zien. Ik ben dan ook zeer trots dat we nu een gedragen plan hebben."
Kate: "Als ik er echt eentje moet kiezen is dat het project ‘Bruggenbeemd’ in Herentals. Het was een zeer complexe oefening waarbij we ruimte voor een ziekenhuis, erfgoed, wonen en water in elkaar puzzelden. We voerden veel gesprekken en drukten soms de pauzeknop in, maar we kwamen tot een prachtig plan waarin alle partijen zich vinden. Na meer dan tien jaar werken, is het vorige maand op de provincieraad verschenen en definitief vastgesteld. Ik ben ongelooflijk fier op mijn team voor deze realisatie!"
Hoe gaan jullie precies aan de slag?
Kate: We starten onze ‘expeditie’ telkens met vier concrete vragen:
- Wat heeft deze omgeving nodig?
- Wat is er nodig in onze provincie?
- Wat zijn de ruimtelijke randvoorwaarden?
- Helpt het project met de uitvoering van ons Provinciaal Beleidsplan Ruimte?
Dat vertaalt zich onder andere in haalbaarheidsonderzoeken, stakeholderanalyses, bemiddelingsonderzoeken, ruimtelijke uitvoeringsplannen (RUPs) en ontwerpende onderzoeken.
We willen natuurlijk een ruimte creëren waarbinnen iedereen zich goed voelt, ook de toekomstige generaties. Daarom gaan we met een RUP naar een infomarkt waarbij de buurtbewoners hun bezorgdheden en vragen kunnen uiten. Dat kan er soms hevig aan toe gaan, maar onze collega’s worden gelukkig opgeleid om hiermee om te gaan.
Als we even kijken naar een recent dossier: de Daries-wijk in Arendonk, wat was er precies aan de hand?
Sigrid: Op dit braakliggende terrein zien wij heel wat potentieel om economische ruimte te versterken. Er is een school vlakbij en een woonwijk, maar het is tegelijk belangrijk om verweven bedrijvigheid (kleine bedrijfjes die geen hinder veroorzaken voor de omgeving) terug naar de dorpskernen te brengen. Daarom stelden we een PRUP (*Provinciaal Ruimtelijk Uitvoeringsplan) op en gingen we ten rade bij de buurtbewoners en de gemeente.
Helaas strooiden de naderende verkiezingen roet in het eten. Het toenmalig schepencollege zag dit plan niet zitten, waardoor de boel helemaal vastliep tijdens één van de infomomenten voor buurtbewoners. Daardoor besloten we om de pauzeknop in te duwen.
“Het is belangrijk om verweven bedrijvigheid — kleine bedrijfjes die geen hinder veroorzaken voor de omgeving — terug naar de dorpskernen te brengen.”
Kate Vanderstraeten
Klinkt moeilijk, hoe gingen jullie daarmee om?
Kate: Na de verkiezingen contacteerde het nieuwe bestuur van Arendonk ons. Zij wilden de situatie herbekijken. Maar natuurlijk bleven de andere partijen dezelfde, waardoor het lastig was om verder te gaan. Daarom schakelden we een onafhankelijke omgevingsbemiddelaar in. Dat is iemand die met alle betrokkenen gaat praten: wat is je bezorgdheid, waar heb je nood aan, is er draagvlak om verder te puzzelen?
Met die informatie stelden we praatplannen op en brachten we het buurtcomité, de eigenaars, de school en het bestuur opnieuw rond de tafel. Gelukkig voelde iedereen zich gehoord, waardoor nu de neuzen weer in dezelfde richting staan. In september hielden we een gezamenlijk persmoment om het goede nieuws te delen.
Omgevingsbemiddeling was dus echt de sleutel tot succes in dit project?
Sigrid: Zeker en vast, door een neutrale omgevingsbemiddelaar in te schakelen, kregen we dit project terug op de rails. Kate, collega Tine Van Hoof en ik volgden een opleiding omgevingsbemiddeling bij Universiteit Antwerpen. Daardoor kregen we het idee om een onafhankelijke persoon in te schakelen om een doorstart te kunnen maken.
Kate: Een conflict is niet per se slecht, iedereen legt zijn bezorgdheden op tafel en daar kan je mee aan de slag. Zo komt er vaak een beter plan uit de bus.
Wat heeft het traject uiteindelijk opgeleverd voor de buurt, de school, de gemeente en de provincie?
We brengen een multifunctionele zone naar de Daries-wijk in Arendonk. Er is ruimte voor ondernemers, er komt een trage verbindingsweg voor de school en we voorzien ook parkeerplek voor de school, zodat zij hun terrein kunnen ontharden.
Daarbovenop is er ruimte voor woningen én er komt een prachtig park waar ook de leerlingen van de school kunnen tuinieren.
De volgende stap? Opnieuw een PRUP* opstellen, wat door het hele juridische stuk gemiddeld 2,5 tot 4 jaar neemt. Pas na het PRUP kan er een omgevingsvergunning aangevraagd worden. Ruimtelijke planning is een proces van lange adem.
“Dankzij omgevingsbemiddeling kregen we dit project terug op de rails.”
Sigrid Heirman
